شفق قطبی چیست؟ بهترین مکان برای دیدن شفق قطبی کجاست؟

شفق قطبی چیست؟ بهترین مکان برای دیدن شفق قطبی کجاست؟Reviewed by منصور عبدلی on Dec 3Rating: 5.0شفق قطبی چیست؟ بهترین مکان برای دیدن شفق قطبی مورمانسک کجاست؟شفق قطبی چیست و چگونه شکل میگیرد؟ بهترین مکان برای دیدن شفق قطبی مورمانسک کجاست؟ سفری ارزان برای دیدن شفق قطبی به شمالگان روسیه

شفق قطبی ، منظره ای تاریک و سرد که نورهایی سبز و خاکستری در آسمان آن می درخشند. این تصویر را شاید در پیش زمینه تلفن همراه خود یا برنامه های مستند دیده اید. اگر هم قصد سفر به شمالگان را داشته اید تا این منظره را از نزدیک تجربه کنید؛ به احتمال زیاد به دلیل سرما و سخت و خطرناک بودن سفر اطرافیانتان سعی در منصرف کردن شما را داشته اند. خیلی ساده به شما بگویم که اگر شرایط توصیف شده درباره شما هم صدق می کند حتما و حتما باید ادامه این مطلب را بخوانید تا تصویر درست و واقعی شفق قطبی و چگونگی سفر به مدارهای شمالی کره زمین داشته باشید.

شفق قطبی و داستانی عاشقانه در روم باستان

آئورورا نام الهه سپیده دم در روم باستان است. رومیان باستان اعتقاد داشتند که این الهه با اعلام طلوع آفتاب از شرق به غرب سفر می کرد و هر روز این کار را تکرار می کرد. شاعران روم باستان هم با استعاره از اسم آئورورا برای اشاره به طلوع آفتاب استفاده می کردند و در واقع هر اتفاقی که منجر به تغییر رنگ در آسمان می شد به این نام شناخته می شد. گالیله در سال 1619 با الهام از نام این الهه رومی نام آئورورا یا شفق قطبی را بر روی این پدیده طبیعی گذاشت.
داستان جالب درباره آئورورا این است که او به شدت عاشق تیتون (تیتونوس) شده بود و برای رسیدن به او از زئوس طلب زندگی بی پایان کرده بود. زئوس هم آرزوی او را برآورده کرد. منتها مشکل داستان این بود که این آرزو را برای تیتون نکرده بود به به مرور زمان تیتون تبدیل به یک مرد پیر و نحیف شد و در نهایت آئورورا مجبور شد آن را به یک جیرجیرک تبدیل کند.

آئورورا و تیتون الهه های روم باستان
آئورورا و تیتون الهه های روم باستان

شفق قطبی چیست و چگونه به وجود میاید؟

آئورورا” ، “شفق قطبی” ، “نور شمالی” ، “نور جنوبی” و “سرخی شفق” همگی اسم های متفاوتی هستند که به یک پدیده طبیعی که به طور ثابت در قطب شمال و قطب جنوب زمین رخ می دهد گفته می شوند. در این زمان نورهای بسیار زیبا و رنگارنگی در آسمان شب مشاهده می شوند که چشم هر بیننده ای را به خود جذب می کنند. اتفاقی که در سال های بسیار دور بومی های کانادا به آن رقص ارواح می گفتند. امروزه با اینکه دلیل علمی آن برای همه مشخص است ولی هنوز این پدیده به قدری رمزآلود است که هر سال هزاران نفر را از سراسر دنیا به سمت قطب های کره زمین جذب کند.

شفق قطبی چگونه به وجود می آید؟

به طور خیلی ساده شفق قطبی نتیجه اختلالات مغناطیسی است که در جو کره زمین رخ می دهد. دلیل اصلی این اختلالات تابش های خورشیدی است که به سمت زمین می آیند و گاهی به قدری قوی هستند که در مدارهای شمالی و جنوبی و در نزدیکی قطب های کره زمین موجب این اختلال ها می شوند. در واقع هنگام ورود این ذرات باردار با مولکول های هوا برخورد می کنند و در نتیجه مولکول های هوا برانگیخته می شوند و نتیجه آن را می توان به صورت نورهای رنگی و حتی با چشم غیر مسلح در آسمان مشاهده کرد. اتفاقی شبیه به آنچه که در لامپ های فلورسنت خانگی رخ می دهد. شفق قطبی به طور میانگین در ارتفاع های 100 تا 700 کیلومتر از سطح زمین رخ می دهد و در نتیجه در صورت مناسب بودن شرایط از فاصله های نسبتا دور و زیادی قابل مشاهده هستند.

شفق قطبی کجا اتفاق می افتد؟

بیشترین شفق قطبی در یک نوار باریک به نام منطقه شفق قطبی یا Auroral Zone اتفاق می افتند. منطقه ای که به طور میانگین بین 3 تا 6 درجه پهنا دارد و در عرض های جغرافیایی بین 10 تا 20 درجه از قطب های مغناطیسی زمین در شمال و جنوب فاصله دارند.
منطقه ای که در هر زمان شفق قطبی در آن دیده می شود به بیضی شفق قطبی یا Auroral Oval نامیده می شود، منطقه ای است که همیشه در سمت شب کره زمین قرار دارد.
در عرض های شمالی ، این اثر به عنوان شفق شمالی یا نورهای شمالی معروف است. همتای جنوبی آن نیز به شفق استرالیایی یا نورهای جنوبی شناخته می شوند که تقریبا ویژگی ها و شرایط یکسانی دارند. شفق قطبی استرالیایی در عرض جغرافیایی جنوبی و در قطب جنوب ، شیلی ، آرژانتین ، نیوزیلند و استرالیا قابل مشاهده است. شفق قطبی در نیم کره شمالی نیز در آلاسکای امریکا، یوکن کانادا، ایسلند، نروژ، فنلاند و مورمانسک روسیه به خوبی دیده می شود که در ادامه توضیحات مختصری درباره هر کدام داده می شود.

شفق قطبی در کجا رخ میدهد؟ بهترین مکان ها برای شکار شفق قطبی

1- فیربنکز – آلاسکا – امریکا (Fairbanks, Alaska, USA)

موقعیت فیربنکز برای مشاهده شفق قطبی بسیار ایده آل است. به خاطر اینکه دقیقا زیر مدار بیضی شفق قطبی قرار گرفته است. همه ساله مردم زیادی از سراسر دنیا به این منطقه می آیند تا در فصل شفق قطبی و هنگامی که نوارهای سبز رنگ در آسمان می رقصند به تسخیر قدرت طبیعت در بیایند. علاوه به قرار گرفتن این منطقه در زیر مدار بیضی شفق قطبی ، دور بودن از مناطق شهری و آلودگی نوری بسیار پایین نیز یکی از دلایل اصلی محبوبیت این منطقه است. همچنین میزان بارش در این منطقه بسیار پایین است و هوا به ندرت ابری می شود و در نتیجه احتمال دیدن و رصد شفق قطبی بسیار بالاتر از سایر مناطق است. برای اطلاعات بشتر از سفر به فیربنکز از این لینک وارد شوید.

تصویر شفق قطبی در فیربنکز
تصویر شفق قطبی در فیربنکز

2- یوکن کانادا (Yukon – Canada)

یوکن منطقه ای بکر در شمال غرب کانادا است که به طبیعت دست نخورده و زیبایش معروف است. مناطق کوهستانی ، پارک های حفاظت شده و رودخانه های پرآب این منطقه را بسایر جذاب کرده اند. در یوکن شفق قطبی در اولین زمانی که شب شروع می شود دیده می شود و این اتفاق تا زمان شروع اولین برف ادامه دارد. در این منطقه شفق قطبی از اواسط تابستان تا اول بهار قابل مشاهده است. برای مشاهده شفق قطبی در کانادا می توانید از اینجا اطلاعات بیشتری بگیرید.

تصویر شفق قطبی در یورکن کانادا
تصویر شفق قطبی در یورکن کانادا

3- ریکاجویک – ایسلند (Reykalvik – Iceland)

زمستان های ریکاجویک به طور میانگین بیش از 20 ساعت در شبانه روز تاریک است و برای کسانی که قصد شکار شفق قطبی در ایسلند را دارند بهترین مقصد است. پارک ملی تینگولیر (Þingvellir national park) در یک شب صاف بهترین مکان برای این کار خواهد بود. ایسلند در میان مردم دنیا به روشنایی های عجیب و غریب خود معروف است. یک مثال بارز شفق قطبی ایسلند است که در شب های زمستانی آسمان این کشور را رنگارنگ می کند. یکی از بهترین مکان ها برای شکار شفق قطبی در ایسلند شهر ریکجاویک در غرب ایسلند است. شما اگر به این شهر سفر بکنید فرصت های زیادی برای شکار شفق قطبی خواهید داشت. از جمله جذاب ترین این فرصت ها تورهای شکار شفق قطبی از روی قایق خواهد بود که شما را چندین ساعت با قایق های مجهز بر روی دریا و به دنبال شفق قطبی به این سو و آن سو خواهند برد. اطلاعات بیشتر درباره شفق قطبی در ایسلند را از اینجا پیدا کنید.

تصویری از شفق قطبی در ریکاجویک
تصویری از شفق قطبی در ریکاجویک

4- ترومسو – نروژ (Tromsø, Norway)

ترومسو اغلب به دلیل جریان های گرم خلیج به عنوان منطقه خفیف شفق قطبی معروف است. در نتیجه خیالتان راحت باشد که حداقل در ترومسو برای دیدن شفق قطبی یخ نخواهید زد. همچنین این منطقه در وسط مدار بیضی شفق قطبی قرار دارد و احتمال دیدن شفق قطبی در آن بسیار بالا است. ترومسو جزیره ای کوچک در یکی از شمالی ترین نقاط کشور نروژ و در ساحل دریای برنت قرار گرفته است. برای اطلاعات بیشتر از چگونگی سفر به نروژ و شکار شفق قطبی در نروژ به اینجا سر بزنید.

تصویری از شفق قطبی در ترومسو – نروژ
تصویری از شفق قطبی در ترومسو – نروژ

5- اکسلاتانن – فنلاند (Kakslauttanen, Finland)

هتل های اسکیمویی شگفت انگیز محل اقامت شما هنگام شکار شفق قطبی در فنلاند خواهد بود. وقتی که شما می توانید شفق قطبی را از روی تخت خواب خود تماشا کنید. تجربه ای منحصر به فرد در طول زندگی شما (البته در قسمت های بعدی این مقاله بیشتر درباره چنین تجربه هایی صحبت خواهیم کرد) اطلاعات این هتل دیدنی را از اینجا دنبال کنید.

تصویری از شفق قطبی در اکسلاتانن - فنلاند
تصویری از شفق قطبی در اکسلاتانن – فنلاند

6- مورمانسک – روسیه (Murmansk – Russia)

اگر به دنبال یک سفر ارزان شفق قطبی هستید ، مورمانسک در شمال روسیه می تواند بهترین گزینه شما باشد. در اوج زمستان شما 40 شبانه روز بی وقفه تاریک را خواهید داشت. در منطقه ای بسیار کم جمعیت با کمترین آلودگی نوری. در این شهر می توانید ارزان ترین تورها و اقامتگاه ها را برای تجربه شفق قطبی در روسیه پیدا کنید.

تصویری از شفق قطبی در مورمانسک روسیه
تصویری از شفق قطبی در مورمانسک روسیه

چرا مورمانسک و روسیه بهترین مقصد برای شکار شفق قطبی است؟

در میان سایت های معرفی شده برای مشاهده شفق قطبی ؛ مورمانسک به دلایل مختلفی برای ایرانیان مناسب تر است:

  • صدور راحت تر و ارزان تر ویزای روسیه به شهروندان ایرانی: تقریبا همه کشورهایی که در منطقه شفق قطبی قرار گرفته اند محدودیت صدور ویزا برای شهروندان ایرانی دارند. در واقع ورود به این منطقه از کشورهای اروپایی فقط برای کسانی مقدور است که ویزای شنگن داشته باشند. محدودیت های ورود به امریکا و آلاسکا برای ایرانیان هم که نیاز به توضیح ندارد. در این بین کشور روسیه با کمترین محدودیت ممکن و با ساده ترین شرایط در زمان تقریبی 10 روز ویزای توریستی روسیه را به شهروندان ایرانی می دهد و احتمال رد شدن ویزا در صورت کامل بودن مدارک بسیار پایین است.

نکته قابل توجه اینکه به دلیل شرایط استراتژیک منطقه، برای ورود به منطقه مورمانسک علاوه بر ویزای توریستی روسیه شما نیاز به مجوز خاص برای ورود به منطقه دارید. این مجوز در فرودگاه مورمانسک و هنگام ورود شما کنترل خواهد شد و در صورت تایید پلیس اجازه ورود به شهر به شما داده خواهد شد. در بخش های بعدی این مقاله بیشتر درباره مجوز ورود توضیح داده می شود.

  • هزینه نسبتا پایین سفر به روسیه و مورمانسک در مقایسه با سایر مقاصد: مورمانسک برای مشاهده و شکار شفق قطبی مقصدی اقتصادی تر است. در این شهر به راحتی می توان اقامتگاه و هاستل های ارزان پیدا کرد. دسترسی از مسکو به مورمانسک به سادگی با پروازهای روزانه و همین طور خطوط ریلی پیشرفته روسیه فراهم شده است.
  • جاذبه های فرهنگی و طبیعی روسیه: شما در سفر به مورمانسک فقط از جاذبه طبیعی شفق قطبی بازدید نمی کنید. بلکه مقاصد گردشگری بسیار جذابی در شهر مسکو و همین طور حومه این شهر که به حلقه طلایی مسکو معروف است به سادگی در دسترس شما است و این سفر می تواند به یک سفر ترکیبی طبیعت گردی – فرهنگی تبدیل شود.

مورمانسک روسیه کجاست؟

بندر مورمانسک مرکز استان مورمانسک در شمال غربی روسیه است. شهری که کمتر از 110 کیلومتر با مرز نروژ و 180 کیلومتر با مرز فنلاند فاصله دارد. این نزدیکی به کشورهای اسکاندیناوی هم یکی از دلایلی است که پلیس روسیه سختگیری های بیشتری برای ورود شهروندان ایرانی به منطقه دارد. به دلیل موقعیت استراتژیک این بندر در کنار اقیانوس آتلانتیک شمالی، دسترسی های بزرگراهی و ریلی خوبی از این شهر به اروپای غربی وجود دارد. با وجود زمستان های سرد و طولانی در منطقه ولی به دلیل جریان آب های آزاد و بدون یخ، دمای منطقه در زمستان به نسبت سایر مناطق قطب شمال مطلوب تر است.

با اینکه جمعیت شهر از آخرین سالهای جنگ سرد از تقریبا 450 هزار نفر به 300 هزار نفر در سال های اخیر رسیده است، ولی کماکان این بندر با اختلافی بالا به نسبت سایر شهرهای نوار قطبی شمال پرجمعیت و پر رونق ترین شهر منطقه است.

مجسمه آلیوشا نماد شهر مورمانسک
مجسمه آلیوشا نماد شهر مورمانسک

جاذبه های گردشگری مورمانسک روسیه و آنچه باید در سفر شفق قطبی تجربه کنید

نکته اساسی که درباره سفر به مورمانسک باید در نظر گرفته شود این است که این مقصد را فقط به خاطر تجربه شفق قطبی نباید انتخاب کرد. دلیل اصلی این نکته در قسمت های بعدی مقاله به خوبی توضیح داده خواهد شد. ولی در این بخش سایر جاذبه های گردشگری منطقه مورمانسک را توضیح خواهیم داد.

کشتی یخ شکن اتمی لنین 1957 در مورمانسک

هنگامی که کشتی یخ شکن لنین در سال 1957 ساخته شد؛ همزمان رکورد اولین کشتی یخ شکن اتمی و همین طور اولین کشتی غیر نظامی اتمی دنیا را به خود اختصاص داد. کشتی یخ شکن لنین از سال 1959 وارد عملیات شد و در مسیرهای دریایی شمال روسیه مشغول حمل کالا شد. در فاصله سال های 1960 تا 1965 بیش از 85 هزار مایل را طی کرد که 65 هزار مایل از آن در مسیرهای یخ زده بود و از این نظر آمار بسیار خیره کننده ای است. این کشتی در سال 1989 به طور رسمی بازنشسته شد و از آن به بعد در گوشه ای از ساحل مورمانسک لنگر انداخت و در سال 2005 تبدیل به یکی از جذاب ترین موزه های روسیه شد.

یخ شکن اتمی لنینی در مورمانسک
یخ شکن اتمی لنینی در مورمانسک

گشت و گذار در یخ شکن اتمی لنین به طور میانگین یک ساعت طول میکشد که جذاب ترین قسمت های آن شامل این موارد هستند:

  • اتاق نمایش و موسیقی و سالن سیگار کشیدن
  • اتاق نهارخوری خدمه که همزمان هم به عنوان سالن سینمای شناور و اتاق ژنراتور استفاده می شد.
  • اتاق کنترل انرژی کشتی
  • واحد پزشکی، شامل اتاق عمل، آزمایشگاه، اشعه ایکس و دندانپزشکی
  • باشگاه ورزشی سابق خدمه کشتی که الان بیشتر شبیه به موزه ای در یک موزه شده است. جایی که خدمه سابق در آن یادبودهای کوچکی قرار داده اند.
  • اتاق نظارت و تعمیر که در آن می توانید از طریق پنجره ای قسمت بالایی ساختار راکتورهای هسته ای را ببینید.
  • کابین کاپیتان
نمای داخلی یخ شکن اتمی لنین
نمای داخلی یخ شکن اتمی لنین

مجسمه آلیوشا در مورنسمانسک

سربازان مدافع قطب شمال در جنگ میهنی (یا همان جنگ جهانی دوم) اتحاد جماهیر شوروی آلیوشا نامیده می شوند. آلیوشا تلفظ خودمانی و دوستانه ای از اسم روسی الکسی است. این اسم به طور کل به سربازان پیاده نظام، نیروی دریایی و نیروی هوایی منطقه قطب شمال اطلاق می شود.

مجسمه آلیوشا مورمانسک طرح سربازی است که لباس بلندی پوشیده است و اسلحه خود را بر دوش انداخته است. این مجسمه با پایه اش بیش از 35 متر ارتفاع دارد که بعد از مجسمه ندای سرزمین مادری در ولووگراد مرتفع ترین مجسمه روسیه به حساب می آید.

وزن این مجسمه توخالی است بیش از 5 هزار تن است. این سرباز رو به غرب ، به سمت دره افتخار، جایی که شدیدترین نبرد بین نیروهای محافظ قطب شمال و ارتش مهاجمان آلمانی در تابستان 1941 رخ داد.

در جلوی بنای یادبود سکویی از سنگ طبیعی سیاه قرار دارد که دارای شعله ای ابدی است. کمی بالاتر و نزدیک به مجسمه یک هرم مثلثی شیب دار وجود دارد. به گفته طراحان ، این هرم پرچمی است که به نشانه عزاداری برای سربازان کشته شده نیمه افراشته است.

نمایی از مجسمه آلیوشا در مورمانسک
نمایی از مجسمه آلیوشا در مورمانسک

مجسمه سیمون گربه مورمانسک

بر اساس باورهای قدیمی شما باید روی این نیمکت بشینید و آرزویتان را در گوش سیمون نجوا کنید. مطمئن باشید که برآورده می شود.

مجسمه گربه سیمون در مورمانسک
مجسمه گربه سیمون در مورمانسک

در اواخر دهه 80 میلادی گربه سیمون با صاحبانش در مسکو زندگی می کرد که بر اثر اتفاقی گم شد. ولی بعد از 6 سال و با پشت سر گذاشتن بیش از 2000 کیلومتر سیمون دوباره به آغوش خانواده اش برگشت. سیمون داستان ما بقدری معروف و محبوب شد که داستان زندگی او در مقاله ای در ژورنال مورمانسک و فیلم کوتاهی به نام داستان عشق به تصویر درآمد.

دیمیتری کاچالوف روزنامه نگار پیشنهاد داد تا برای زنده نگه داشتن یاد این گربه مسافر مجسمه برنزی او ساخته شود. بعد از نظرخواهی های مختلف درباره محل و شکل این بنای یادبود درنهایت در نود و هفتمین سالگرد تاسیس شهر مورمانسک مجسمه برنزی گربه ای که حسابی غذا خورده است و کوله ای بر دوشش انداخته و روی نیمکتی نشسته است افتتاح شد. بلافاصله بعد از رونمایی از این مجسمه این رسم را به جا آوردند که با نجوا کردن در گوش این گربه می توان به آرزوهای دست نیافتنی رسید. شهردار مورمانسک اولین کسی بود که روی این نیمکت نشست آرزوی خود را در گوش مخملی و برنزی این گربه گفت. بعد از او کودکان دبستان شهر پشت سر هم آرزو و اسرار خود را به سیمون گفتند.

امروزه هر مسافری که برای شکار شفق قطبی به مورمانسک می آید هم به اینجا سر می زند تا پایبندی خود را به این سنت نه چندان قدیمی ولی جذاب نشان بدهد.

عکاسی گردشگران با مجسمه گربه سیمون
عکاسی گردشگران با مجسمه گربه سیمون

بندر تریبریکا مورمانسک

این بندر در شمال شرقی مورمانسک و در ساحل دریای برنت قرار گرفته است. سابقه سکونت در این منطقه به قرن شانزدهم برمیگردد که در اون دوران روس ها در این منطقه ماهیگیری و دریانوردی می کردند. با این حال تاسیس رسمی این شهر به دهه 1869 برمی گردد. بر اساس شواهد موجود بندر تریبریکا یکی از پیشرفته ترین شهرهای منطقه بود و زیرساخت های مهمی همچون کلیسا، فانوس دریایی و ایستگاه هواشناسی در آن وجود داشت. این منطقه در شمالی ترین قسمت نوار ساحلی قرار گرفته است و هنگامی که رو به سمت شمال به دریا نگاه کنید، تا قطب شمال هیچ خشکی دیگری پیش روی شما نخواهد بود. به همین خاطر مردم منطقه به تریبریکا لقب لبه دنیا را داده اند. گویا دنیا در اینجا قرار است به پایان برسد.

در آغاز قرن بیستم ، در تریبریکا شکار کوسه و ماهیگیری رونق فراوانی داشت. کارخانه ها و فروشگاه ها جنبه صنعتی به کشاورزی منطقه داده بودند و مزرعه های لبنیات و گوزن شمالی نیز در این منطقه احداث شده بود. قبل از جنگ جهانی دوم ، صیادان و کارگران لبنیات مزرعه جمعی چندین بار به خاطر دستاوردهای خود مورد تجلیل قرار گرفتند و به مسکو و نمایشگاه بزرگ ودنخا فرستاده شدند. ساخت کارخانه کشتی سازی در روستای لیوداینی تقریباً در همین زمان آغاز شد.

تریبریکا پس از جنگ به سرعت توسعه یافت. در دهه های 1940 – 1960 ، دو مزرعه ماهیگیری ، دو مزرعه لبنیات ، یک مرغداری ، یک گله گوزن شمالی 2000 راسی ، یک مزرعه پرورش میناکاری آمریکایی و دو مرکز پردازش ماهی در این منطقه احداث شد. همچنین مغازه ها و انبارهای کارخانه وجود داشت. کارگاه های تعمیرات و کشتی سازی با تمام ظرفیت خود کار می کردند و در حال گسترش بودند. ساخت و ساز فعال مسکن و سازمانهای دولتی در دست اقدام بود. این روستا دارای یک استادیوم ، یک مرکز اجتماعات ، باشگاه های کارگری کشتی سازی ، یک مرکز پردازش ماهی، دو مدرسه (ابتدایی و متوسطه) ، یک مدرسه شبانه روزی برای کودکان شهرک های ساحلی اطراف شده بود. به تدریج تریبریکا به مرکز اداری یک منطقه تبدیل شد.

اما از دهه 1960 به بعد روند نزولی این شهر شروع شد. مرکز منطقه به شهر دیگری رفت. تعداد زیادی از کارخانه ها تعطیل یا جابجا شدند. بندر برای کشتی های ماهیگیری جدید پاسخگو نبود و در مجموع این شهر رو به افول گذاشت. امروزه بازمانده کشتی های که زمانی در این بندر صیادی می کردند تبدیل به گورستان کشتی ها که یکی از جاذبه های گردشگری مورمانسک شده است و مورد بازدید گردشگران شفق قطبی قرار میگیرد.

شفق قطبی در گورستان کشتی های تریبریکا
شفق قطبی در گورستان کشتی های تریبریکا

دیدگاه‌تان را بنویسید: